Fitoterapi Nedir?

Yunanca Phyton (bitki) ile Therapeia (tedavi) kelimelerinden oluşan "Fitoterapi", hastalıkların taze veya kurutulmuş bitkiler ve onların doğal ekstreleri ile tedavi edilmesi yöntemine verilen addır. Fitoterapi bilimini uygulayan kişilere ise "Fitoterapist" denir.

Bitkileri kullanarak hastaları tedavi etmek yaklaşımı şeklinde açıklanabilen "Fitoterapi" teriminin ilk kez, 1870–1953 yılları arasında yaşamış Fransız hekim Henri Leclerc tarafından "La Presse Medical" adlı dergide kullanıldığı iddia edilmiştir. Oysa, bu tarihten çok önceleri, her ne ad altında olursa olsun, bitkilerin sağlığı korumak veya geri kazanmak için tarihin her döneminde, her toplum tarafından kullanıldığını bilmekteyiz.

Bitkilerle tedavi en eski iyileştirme yöntemlerinden biridir. İlk yazılı eserlerde de bitkilerin hastalıkları iyileştirmede kullanıldığına dair ipuçları vardır.

M.Ö. 3000 yıllarında Mezopotamya'da yani Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki topraklarda kurulan Sümerlere ait medeniyetlerde, hastalıkların rahip hekimler tarafından sihir, büyü, bitkisel ve hayvansal ilaçlarla tedavi edilmeye çalışıldığı Ninova tabletlerinden öğrenilmiştir.

Tabii ki bu tedavi şekillerinin çoğunluğunu bitkisel ilaçlar teşkil etmektedir. Anadolu ve Mezopotamya'da daha sonra kurulmuş olan Hitit uygarlığı hakkındaki bilgiler ise Boğazköy'de bulunan Hitit arşivinden çıkarılan tabletlere dayanmaktadır. Buna göre Hititlerin, hastalığı tanrıların insanları cezalandırması olarak kabul ettiği ve bunun için de tedavide bitkilerle birlikte sihire de başvurdukları anlaşılmaktadır.

Bu dönemde Çin ve Hindistan'da da Mezopotamya uygarlığına paralel olarak bitkisel tedavide gelişmeler kaydedilmiştir. Hint Pazar Rig Veda M.Ö. 2500'lü yıllarda 1000 şifalı bitki içeren bir eseri kaleme almıştır.

Bitkisel İlaç Şekilleri:

  1. Tıbbi çaylar
  2. Galenik Preparatlar: Ekstre, eliksir, pomat, tentür, alkola, hidrola.
  3. Hazır İlaçlar: Krem, yağ, gargara, losyon, şurup, injeksiyon, kompres, yakı, bitki özü, şampuan, toz, lapa, parfüm, lavman, banyo, sargı, süt, tütsü.

Tıbbi Çaylar

Fitoterapi'de uygulama yollarından birisi olan tıbbi çaylar, tek veya birkaç drog ile hazırlanmış, koruyucu ya da tedavi edici etkiler gösteren bitkisel sulu preparatlardır. Bitki veya droglardaki etkili maddelerin önemli bir kısmı çaylara rahatlıkla geçmektedir. Hazırlanmaları kolay olduğu için, tıbbi çaylar geniş bir etki alanlarına sahiptirler.

Solunum yolu enfeksiyonları, gribal enfeksiyonlar, sinir sistemi hastalıkları, romatizmal şikâyetler, sindirim sistemi hastalıkları, üriner sistem rahatsızlıkları, kadın hastalıkları, kalp ve dolaşım sistemi rahatsızlıkları ve cilt hastalıkları tıbbi çayların etki alanına girmektedir.

Tıbbi Çayların Hazırlanış Metotları

  1. Demleme (İnfizyon)
  2. Kaynatma (Dekoksiyon)
  3. Oda Sıcaklığında Hazırlama (Maserasyon)

Tıbbi Çay Hazırlamada Dikkat edilecek Hususlar

  • Tıbbi çaylarda kullanılan droglar genellikle hafif tesirli oldukları için, doz aşımına pek rastlanmaz. Bununla beraber her bitki için önerilen miktarda kullanmaya dikkat edilmelidir.
  • Çay için kullanılan bitkinin taşıdığı kısımlar ve içerdiği maddeler dikkate alınarak, uygun çay hazırlama metoduna göre hazırlanmalıdır.
  • Tıbbi çayların, demleme şeklinde olanları, özellikle de uçucu yağ taşıyanları taze olarak hazırlanıp, hemen tüketilmelidir. Kaynatma ve maserasyon yöntemiyle hazırlanan çaylar ise, bir gün içinde tüketilebilir.
  • Çaylar, özel bir durum söz konusu değilse, sabah aç karnına, kahvaltıdan bir saat önce ve akşam yatmadan önce birer çay fincanı tüketilmelidir. Buna öğle yemeklerinden 1-2 saat önce bir fincan içmek de ilave edilebilir.
  • Yapay tatlandırıcılar tıbbi çaylarda kullanılmamalıdır. Çünkü çayın içindeki bitkisel drogla etkileşime girebilirler. Bal veya doğal, işlenmemiş şeker ile tatlandırılabilirler.
  • Tıbbi çayı hazırlarken cam veya porselen demliklerin kullanılmasına dikkat edilmelidir.

Bitkisel İlaçların Kullanılmasında Önemli Noktalar

  • Özellikle çaylarda, önerilen şekilde hazırlanan ilaç bir defa kullanılmalıdır.
  • Diğer maddelerle olan etkileşimlerini çok iyi bilmek gerekir. Aksi halde rahatsızlıklar ortaya çıkabilir. Bu nedenle yan etkilerini dikkatle takip etmek doğru olur.
  • Bir yaşından küçük çocuklarda ve hamilelerde doktor tavsiyesi olmadan kullanılmamalıdır.
  • Diyabet, gut, sinir, kalp, böbrek hastaları kontrendike durumlara özellikle dikkat etmelidirler.
  • Tamamlayıcı tedavilerde en az 21 günlük bir kür uygulamalıdır.

Kaynak: Fitoterapi ve Aromaterapi, Ecz. Nimet Özata, Arıtan Yayınları

alo check up- uyarı

alo checkup anadolusigortaalo checkup allianzalo checkup gunesalo checkup groupamaalo checkup ergo logo-banneralo checkup axaalo checkup acibademalo checkup mapfregenelalo checkup aksigorta